Thursday, April 25, 2024
HomeMarathi News TodayUCC | 'या' राज्यात UCC नंतर घटस्फोट झाला तर मुस्लीम महिलांना किती...

UCC | ‘या’ राज्यात UCC नंतर घटस्फोट झाला तर मुस्लीम महिलांना किती फायदा होईल?…

Share

UCC : देशात UCC गोवा आणि उत्तराखंड या दोन राज्यांमध्ये लागू करण्यात आली आहे. जिथे गोव्यात UCC बराच काळ लागू होता. त्याचवेळी, उत्तराखंडमध्ये नुकतीच त्याची अंमलबजावणी करण्यात आली आहे. उत्तराखंडमध्ये यूसीसी लागू झाल्यानंतर हिंदू आणि मुस्लिमांसह सर्व धर्मांचे वैयक्तिक कायदे कुचकामी ठरले आहेत. त्यामुळे येथील मुस्लिम महिलांना आता निकाह, हलाला, इद्दत, खुला या इस्लामिक कायद्यांपासून स्वातंत्र्य मिळाले आहे. इतकेच नाही तर घटस्फोट झाल्यास कायद्यानुसार त्यांना आता भरणपोषणही मिळणार आहे.

कायदेतज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की जर मुस्लिम पुरुषाला एकापेक्षा जास्त पत्नी असतील तर प्रत्येक घटस्फोटित पत्नीला वेगळा भरणपोषण भत्ता मिळेल. कायदेतज्ज्ञांच्या मते घटस्फोटानंतर भरणपोषणाबाबत सीआरपीसीमध्ये तरतूद करण्यात आली आहे. फौजदारी प्रक्रिया संहितेचे कलम 125 म्हणजेच CrPC 1973 पत्नी, मुले आणि पालक यांच्या पालनपोषणाशी संबंधित आहे. यानुसार, पुरेशी साधने असलेल्या व्यक्तीला स्वतःची देखभाल करण्यास असमर्थ असलेल्या पत्नीला मासिक भरणपोषण देण्याचे आदेश दिले जाऊ शकतात.

कोणत्या मुलांना देखभाल खर्च द्यावा लागेल?
CrPC चे कलम 125 म्हणते की, माजी पतीला त्याच्या विवाहित किंवा अविवाहित वैध किंवा अवैध प्रौढ मुलांचे पालनपोषण देण्याचे आदेश दिले जाऊ शकतात जे शारीरिक किंवा मानसिकदृष्ट्या अक्षम आहेत. यामध्ये केवळ विवाहित मुलीच्या बाबतीतच सूट मिळते. त्याच वेळी, कलम 125 अन्वये, पुरेसे साधन असलेल्या सक्षम मुलाला स्वतःचे पालनपोषण करण्यास असमर्थ असलेल्या पालकांना मासिक देखभाल भत्ता देण्याचे आदेश दिले जाऊ शकतात. आदेशात प्रथमवर्ग न्यायदंडाधिकारी त्यांच्या समजुतीनुसार मासिक देयकाचा दर ठरवू शकतात.

अंतरिम भत्ता देण्याचे न्यायालय कधी आदेश देईल
कलम 125 अन्वये भरणपोषणासाठी मासिक भत्त्याबाबत प्रकरण प्रलंबित असताना, दंडाधिकारी पतीला त्याची पत्नी किंवा मूल, वडील किंवा आई यांच्या अंतरिम भरणपोषणासाठी मासिक भत्ता देण्याचे आदेश देऊ शकतात. खटला चालू असेपर्यंत, पती न्यायालयाने ठरवलेली रक्कम पत्नीला अंतरिम भरणपोषण भत्ता म्हणून देणार. घटस्फोटानंतर जर एखाद्या महिलेने दुसऱ्या महिलेशी लग्न केले, तर तिच्या माजी पतीला तिच्या भरणपोषणाची जबाबदारी दिली जाणार नाही.

आदेशाचे पालन केले नाही तर काय होईल
योग्य कारणाशिवाय आदेशाचे पालन करण्यात व्यक्ती अपयशी ठरल्यास, दंडाधिकारी वॉरंट जारी करू शकतात. याशिवाय त्याच्यावर दंडही आकारला जाऊ शकतो. एवढेच नाही तर त्याला तुरुंगवासाची शिक्षाही होऊ शकते. पत्नी, जर ती विधवा अवस्थेत राहात असेल, तर तिला तिच्या पतीकडून भरणपोषणासाठी किंवा यथास्थिती, अंतरिम भरणपोषण आणि कार्यवाहीचा खर्च मिळण्याचा अधिकार मिळणार नाही. त्याचवेळी, जर पत्नीने पुरेशा कारणाशिवाय पतीसोबत राहण्यास नकार दिला किंवा दोघेही परस्पर संमतीने वेगळे राहत असतील, तर तिला पतीकडून भरणपोषण किंवा अंतरिम भरणपोषण मिळण्याचा अधिकार मिळणार नाही. दंडाधिकारी या कारणास्तव देखभाल भत्ता देण्याचा त्यांचा पूर्वीचा आदेशही रद्द करू शकतात.

मुस्लिम महिलांचे जीवन किती सुखाचे असेल?
उत्तराखंडमध्ये मुस्लिम पर्सनल लॉ रद्द केल्यानंतर आणि यूसीसी लागू केल्यानंतर मुस्लिम महिला घटस्फोटाच्या बाबतीत त्यांच्या पतीकडे भरणपोषणाची मागणी करू शकतात. वास्तविक, उत्तराखंडमध्ये सर्व धर्मांचे वैयक्तिक कायदे संपुष्टात आल्यानंतर भारतीय कायद्यानुसार निर्णय घेतले जातील. अशा परिस्थितीत घटस्फोटानंतर मुस्लीम महिलांना स्वत:साठी आणि त्यांच्या मुलांसाठी भरणपोषण भत्ता मिळण्याची पात्रता निर्माण झाली आहे. इस्लाममध्ये घटस्फोटानंतर महिलांना त्यांच्या माजी पतीकडून भरणपोषणाची तरतूद नाही. आता त्यांना देखभाल भत्ता मिळणार असल्याने घटस्फोटानंतर त्यांना थोडासा आर्थिक दिलासा मिळणार आहे. पतीचे उत्पन्न, मालमत्ता आणि जबाबदाऱ्या लक्षात घेऊन पोटगीची रक्कम न्यायालय ठरवते.

किती पोटगी दिली जाते आणि कधी दिली जात नाही?
साधारणपणे, पोटगीच्या बाबतीत, पत्नीला माजी पतीच्या पगाराच्या 20-25 टक्के रक्कम मिळते. त्याचबरोबर अलीकडेच काही प्रकरणांमध्ये पती बेरोजगार असला तरी पत्नी आणि मुलांना भरणपोषण भत्ता देण्याचे आदेश न्यायालयाने दिले आहेत. एका प्रकरणात न्यायालयाने म्हटले आहे की पती जरी मजूर म्हणून काम करत असला तरी त्याला देखभाल भत्ता द्यावा लागेल. पत्नी नोकरी करत असेल तर तिला देखभाल भत्ता मिळत नाही. या परिस्थितीत देखील माजी पतीला मुलांच्या देखभालीचा खर्च उचलावा लागेल. जर स्त्री काम करत असेल तर पतीचे उत्पन्न पत्नीच्या उत्पन्नापेक्षा कित्येक पटीने जास्त असेल तर न्यायालय देखभाल भत्ता देण्याचे आदेश देऊ शकते. घटस्फोटाच्या बाबतीत, पोटगीचा अंतिम निर्णय न्यायालयाच्या विवेकबुद्धीनुसार घेतला जातो.


Share
Gajanan Gawai
Gajanan Gawai
गजानन गोपाळराव गवई हे एक महाराष्ट्रीयन पत्रकार असून महाव्हॉइस न्यूज या प्रसिद्ध मराठी बातम्या आणि मीडिया वेब पोर्टलचे दूरदर्शी संस्थापक आणि मुख्य संपादक आहेत. निःपक्षपाती वार्तांकनासाठीची त्यांची बांधिलकी आणि मीडिया उद्योगाची आवड यामुळे 2017 मध्ये Mahavoice News ची स्थापना केली, जे लाखो वाचकांसाठी माहितीचा विश्वसनीय स्रोत बनली आहे.
RELATED ARTICLES
spot_img
- Advertisment -

Most Popular

Recent Comments

error: