World Press Freedom Day 2021: आज वृत्तसंस्था आणि त्यांचे स्वातंत्र्य महत्व विशद करणारा दिवस…

न्यूज डेस्क :- प्रेस फ्रीडम बद्दल जगभरात चर्चा होत असते. भारतीय लोकशाहीत याला चौथा आधारस्तंभ म्हणतात. जगातील बर्‍याच देशांमध्ये, वृत्तसंस्थेला स्वातंत्र्याच्या अधिकाराचे प्रतीक स्वातंत्र्य नाही आणि लोकांपर्यंत योग्य माहिती पोहोचविण्याचा अधिकार नाकारला जात आहे. हे अनेकदा देशाला वाटणाऱ्या धोक्याच्या नावाखाली केले जाते. जागतिक प्रेस स्वातंत्र्य दिन 3 मे रोजी जगभरातील वृत्तसंस्थेच्या स्वातंत्र्याचा सन्मान करण्यासाठी आणि त्याचे महत्त्व अधोरेखित करण्यासाठी साजरा केला जातो.

महत्त्व काय आहे

आज, प्रेस आणि त्याची इतर आधुनिक रूपे, ज्याला मीडिया देखील म्हटले जाते, पूर्वी कधीही नव्हते तितके महत्वाचे आहे. माहितीच्या देवाणघेवाणीच्या माध्यमातून इंटरनेटमुळे, हे खूप वेगवान होत आहे. माहिती मिळविणे आणि त्यांना योग्य ठिकाणी पोहोचविणे पुन्हा एक समस्या असू शकते, कारण बर्‍याच ठिकाणी वृत्तसंस्थेच्या स्वातंत्र्यास परवानगी देणारे निर्बंध लादून राज्य करतात.

पुरस्कार दिला जातो
1997 पासून यूनेस्को दरवर्षी 3 मे रोजी जागतिक वृत्तसंस्था स्वातंत्र्य दिन साजरा करत आहे. गुइलरमो कानो वर्ल्ड प्रेस स्वातंत्र्य पुरस्कारही यावेळी देण्यात आला. पत्रकारांच्या स्वातंत्र्यासाठी उल्लेखनीय कार्य केलेल्या संस्थेला किंवा व्यक्तीला हा पुरस्कार देण्यात आला आहे.उल्लेखनीय गोष्ट अशी की अद्याप कोणत्याही भारतीय पत्रकार किंवा संस्थेला हा पुरस्कार देण्यात आलेला नाही.

युनेस्को काय म्हणते

प्रेस स्वातंत्र्य दिन साजरा करण्यामागील युनेस्कोचा हेतू म्हणजे सरकारांना पत्रकारांना स्वातंत्र्य देण्याच्या वचनबद्धतेचा आदर करण्याची गरज आहे याची आठवण करून देणे. मीडियाकर्मी, पत्रकार यांनाही प्रेसस्वातंत्र्य आणि व्यावसायिक मूल्ये लक्षात ठेवण्याचा दिवस आहे. हा दिवस माध्यम आणि अभिव्यक्ती स्वातंत्र्यासाठी काम करत असताना निषेध व दडपशाही सहन केलेल्या माध्यमांच्या समर्थनार्थ आहे.

यावेळी थीम काय आहे

सन 2021 मध्ये युनिस्कोने जागतिक प्रेस स्वातंत्र्य दिनासाठी ‘माहितीच्या रूपात एक सार्वजनिक चांगले’ ही थीम(Information as a Public Good) निश्चित केली आहे. लोकांच्या हितासाठी माहितीचे महत्त्व लक्षात घेतले पाहिजे. पत्रकारितेची सामग्री मजबूत करण्यासाठी, त्याचे उत्पादन, वितरण आणि प्राप्तीबद्दल काय करता येईल. तसेच यासाठी पारदर्शकता व सक्षमीकरणावरही काम केले पाहिजे.

तीन मुख्य उद्दिष्ट्ये

युनेस्कोच्या मते जगातील सर्व देशांसाठी ही थीम महत्त्वाची आहे. हे आपल्या आरोग्य, मानवी हक्क, लोकशाही आणि टिकाऊ विकासावर परिणाम घडविणार्‍या बदलत्या संप्रेषण पद्धतींचे वर्णन करते. यावर्षी युनेस्कोचे तीन गुण अधोरेखित होत आहेत. बातमी माध्यमांची आर्थिक व्यवहार्यता सुनिश्चित करणे. इंटरनेट कंपन्यांची पारदर्शकता सुनिश्चित करण्यासाठी सिस्टम तयार करणे आणि लोकांमध्ये मूल्ये ओळखण्याची क्षमता वाढविणारी माध्यम आणि माहिती साक्षरता क्षमता वाढविणे.

जागतिक प्रेस स्वातंत्र्य दिन 1991 मध्ये विंडोहोक येथे झालेल्या युनेस्कोच्या परिषदेतून घेण्यात आला होता. 3 मे रोजी स्वतंत्र, स्वावलंबी आणि बहुलवादी प्रेससाठी ऐतिहासिक विंडोहोक-जाहीरनामा स्वीकारल्यानंतर ही परिषद संपली. 30 वर्षांनंतरही जनहित आजही तितकेच महत्वाचे आहे.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here